De buitenplaatsen in de Beemster -- Inleiding
Indexpagina
De buitenplaatsen in de Beemster
Inleiding
Overzicht
Personen
Verwijzingen
Stoomtram door de Beemster en de Schermer
Tramlijn door de Purmer en de Zuidpolder
Stoomtram door de Egmondermeer
Zuiderkogge-tramlijn
De poldermolens van de Beemster
De opschepingen van de Beemster
Twintig overhalen in de Beemster?

"In 't klaverryke Beemsterland, vol malse vette weiden,
Gaat zomers menig stedeling zijn hart en ziel verblijden.
De plaatsen, die de rijkdom daar gesticht heeft, en 't genoegen
't Geen vee en geld en gulheid geeft, dan vreugd bij vreugde voegen.

Hier praalen Belvliet, Volgerwijk en Jagerslust,hier kunnen
't Hof, Beemsterlust en Vredenburgh ons waare vreugde gunnen
Ja menig schoone buitenplaats verzadigt hier de zinnen
Daar Borghorst, Duyvensz, Alewijn en anderen 't land beminnen."

Feestlied t.g.v. huwelijk Borghorst-Duyvensz, voorgedragen 28 april 1791 op "Belvliet".

Toen de Beemster in 1612 drooggelegd was, hadden de bedijkers er grote sommen gelds in geïnvesteerd. De Beemster bleek een zeer goede onderneming te zijn, na aanloopproblemen bracht de verkoop van gronden een fortuin op. Om hun geld te besteden, bouwden de rijke grondeigenaren in de Beemster ruim 50 buitenplaatsen. Dit waren landhuizen met bijgebouwen, tuin en park, gesticht om voor kortere of langere tijd op het platteland te vertoeven, dienend als statussymbool en voor het beheer van aan de buitenplaats verbonden landerijen. "Men denke hier aan een vijftigtal fraai aangelegde buitenplaatsen, alle omringd van ruime vischrijke wateringen, heerlijk plantsoen en bevallige wandeldreven, wier welig tierende boomgaarden en moestuinen de aangenaamste verscheidenheid van smakelijk ooft en keurige moesgewassen ruikelijk aanboden."

De vroegste vermelding van een buitenplaats in de Beemster dateert uit begin 1615 toen een "Speelhuys" aan de Volgerweg, met bijbehorende boerenhofstede, in de erfenis van Arent ten Grootenhuis werd getaxeerd op ƒ 140.000.

Tegen het einde van de achttiende eeuw raakten de buitenplaatsen als gevolg van de Franse overheersing en verslechterende economische omstandigheden in Nederland en in de overzeese handel in verval. Tevens verloor de rechthoekige Franse stijl aan populariteit en kwam rond 1730-1740 de Engelse stijl in zwang, die zich in de Beemster nauwelijks liet toepassen. De buitenplaatsen werden alle gesloopt om plaats te maken voor boerderijen en landbouw- of tuinbouwgrond. Op enkele restanten en perceelvormen na is er bovengronds niets meer van al dit moois te zien. Van sommige is wel een beschrijving of tekening bewaard gebleven. Met deze pagina's wil ik laten zien wat er gestaan heeft en wat er nog van over is.

Er was een grote variatie in de uitvoering en grootte van de buitenplaatsen: niet alle eigenaren hadden evenveel te besteden. Er kan een indeling gemaakt worden in 7 grote, 16 middelgrote en 31 kleine buitenplaatsen. Als basis voor de inventarisatie heb ik de Beleidsnota Archeologie Gemeente Beemster 2003 genomen, door Drs. G.P. Alders van Stichting Steunpunt Cultureel Erfgoed Noord-Holland. Over het inwendige van de Beemster buitenplaatsen is, mede door het ontbreken van inventarissen, weinig bekend.

Oproep

Deze pagina's zijn vanaf januari 2007 in opbouw, er ontbreekt nog informatie over vele buitenplaatsen. Er is ook maar weinig over gepubliceerd, in tegenstelling tot de buitenplaatsen in de Watergraafsmeer.
Daarom is elke aanvulling, verbetering of afbeelding zeer welkom!



Klik door naar het overzicht


Impressum
Suggesties, oude foto's, aanvullingen, correcties graag aan Michiel Hooijberg.

© 2007 Michiel Hooijberg.

Klik hier voor de Indexpagina.